تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3 زمستان 1404 1404 10 01 The Role of Mise-en-Scène and Lighting in Creating Mystery and Enigma in David Fincher’s Crime Cinema: A Study of Gone Girl and The Girl with the Dragon Tattoo نقش میزانسن و نورپردازی در ایجاد فضای معمایی و رمزآلود در سینمای جنایی دیوید فینچر (با تأکید بر فیلم‌های دختر گمشده و دختری با تتوی اژدها) 1 15 FA مهدی دوستی گروه معماری، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران محمد بهزادپور گروه معماری، واحد هشتگرد، دانشگاه آزاد اسلامی، هشتگرد، ایران سعید عظمتی گروه معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران حسین عالی دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه ایوانکی, سمنان، ایران Journal Article 1404/04/20 <p>The objective of this study is to examine how lighting and mise-en-scène contribute to audience perception of mystery and spatial fear in two of David Fincher’s crime films. This quantitative survey-based study utilized a researcher-designed questionnaire consisting of 20 items across five constructs: direct lighting, indirect lighting, shadow intensity, spatial composition, and frame balance. Using Cochran’s formula, a sample of 384 participants was selected, all of whom had previously viewed both films. Data were collected using a five-point Likert scale and analyzed through descriptive statistics, Cronbach’s alpha reliability testing, exploratory factor analysis (EFA), Pearson correlation, and ANOVA using SPSS software. Results showed high reliability for all constructs (α = 0.81–0.87). Factor analysis confirmed four strong factors, supported by a KMO value of 0.873. Correlation tests revealed significant relationships between perceived spatial fear and shadow intensity, direct lighting, and spatial composition, while indirect lighting showed weaker associations. ANOVA indicated significant group differences across expertise areas for direct lighting and spatial composition, with architecture participants exhibiting higher sensitivity to these constructs. The findings indicate that controlled lighting, shadow intensity, and spatial architecture play critical roles in producing mysterious and enigmatic atmospheres in Fincher’s films, demonstrating that audience perception of fear and ambiguity is strongly shaped by lighting design and mise-en-scène.</p> <p>هدف این پژوهش سنجش نقش نورپردازی و میزانسن در شکل‌دهی ادراک رمزآلودگی و ترس فضایی در دو فیلم جنایی دیوید فینچر است. این مطالعه با رویکرد کمی و به‌روش پیمایشی انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته شامل ۲۰ گویه در پنج سازه نور مستقیم، نور غیرمستقیم، شدت سایه، ترکیب فضایی و توازن قاب بود. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برابر با ۳۸۴ نفر تعیین شد و تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از آمار توصیفی، آزمون پایایی آلفای کرونباخ، تحلیل عاملی اکتشافی (EFA)، آزمون همبستگی پیرسون و آزمون ANOVA در نرم‌افزار SPSS انجام گرفت. تمامی شرکت‌کنندگان تجربه مشاهده دو فیلم مورد مطالعه را داشتند و داده‌ها بر اساس مقیاس لیکرت پنج‌درجه‌ای گردآوری شد. نتایج نشان داد تمامی سازه‌ها از پایایی مطلوب برخوردارند (α بین 0.81 تا 0.87). تحلیل عاملی چهار عامل روشن را تأیید کرد و شاخص KMO=0.873 کفایت نمونه را نشان داد. نتایج همبستگی‌ها بیانگر رابطه قوی میان ادراک ترس فضایی با شدت سایه، نور مستقیم و ترکیب فضایی بود، در حالی‌که نور غیرمستقیم رابطه ضعیف‌تری نشان داد. آزمون ANOVA تفاوت معناداری میان گروه‌های تخصصی در ارزیابی نور مستقیم و ترکیب فضایی نشان داد و گروه معماری حساسیت بیشتری به این دو سازه داشت. یافته‌ها نشان می‌دهد نورپردازی کنترل‌شده، شدت سایه‌ها و معماری فضایی نقش اساسی در ساختن فضای معمایی و رمزآلود در آثار فینچر دارند و ادراک مخاطب از ترس و ابهام به‌طور معناداری تحت تأثیر طراحی نور و میزانسن قرار می‌گیرد.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/106/100