تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3 تابستان 1404 1404 06 30 Utilization of Climate and Environment in Artistic Innovation (With Emphasis on the Art of the Kouzeh-Kanan Region) بهره‌مندی از اقلیم و محیط بر نوآوری هنری (با تکیه بر هنر منطقه کوزه‌کنان) 1 24 FA محمدعلی فرجی گروه تاریخ ،واحد شبستر،دانشگاه آزاد اسلامی،شبستر،ایران. منیژه صدری گروه تاریخ ، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر ، ایران. فرزانه فرخ فخر گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران. معصومه قره داغی گروه تاریخ ، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران . Journal Article 1404/01/16 <p>Geographical conditions play a significant role in shaping any art form that has a long-standing presence within a specific land. Art is born from both practical and spiritual needs, and the availability of natural resources profoundly influences artistic creation. Kouzeh-Kanan is a historical region located in East Azerbaijan Province, approximately ten kilometers from the city of Shabestar. This area has long been recognized as a cradle of pottery, where the craft of ceramics has traditionally been practiced both professionally and within families. The research method employed in this study is descriptive-analytical, with data collected through both library and field methods. The findings were obtained via on-site visits to the region, consultations with the Cultural Heritage Organization of Shabestar, and direct observation of discovered and locally produced pottery, supported by existing sources and documentation. The primary aim of this research is to examine the pottery tradition of Kouzeh-Kanan—one of the subregions of Shabestar in East Azerbaijan Province—which has remained relatively unknown compared to other cities renowned for their pottery. The results of this study indicate that pottery production in this region has continued to evolve naturally, maintaining its role in daily life. Its creation occurs spontaneously, guided by the needs and aesthetic preferences of local residents. The diversity of forms and functions of these pottery pieces appears virtually limitless. Skilled artisans working in the traditional workshops of the area have deeply integrated pottery into their daily lives. The pottery vessels of Kouzeh-Kanan reveal the richness of the raw materials used and the delicate craftsmanship of the artists, expressing themselves in a natural and authentic manner. Examination of historical pottery finds indicates that, similar to the ceramics of northwestern Iran, these works feature vegetal, animal, and geometric decorations; however, most pottery from this region has been produced in simple, unglazed forms.</p> <p>وضع جغرافیایی در هر هنری که سابقه‌ای طولانی در سرزمینی دارد، به‌عنوان یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار شناخته می‌شود. هنر، زاده‌ی نیازهای عملی و معنوی انسان است و وجود منابع طبیعی نقش بسزایی در شکل‌گیری و رشد آن دارد. کوزه‌کنان، منطقه‌ای تاریخی در استان آذربایجان شرقی و در فاصله‌ی ده کیلومتری شهر شبستر است. این منطقه مهد هنر سفالگری بوده و از گذشته‌های دور، این صنعت به‌صورت خانوادگی و حرفه‌ای در آن رواج داشته است. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی–تحلیلی است و گردآوری اطلاعات به شیوه‌ی کتابخانه‌ای و میدانی انجام گرفته است. داده‌ها از طریق مشاهده‌ی مستقیم، بازدید از کارگاه‌ها و محوطه‌های سفالگری، بررسی آثار کشف‌شده و تولیدات معاصر، و نیز مراجعه به اسناد و منابع میراث فرهنگی شبستر گردآوری شده‌اند. هدف از این پژوهش، شناخت هنر سفالگری در منطقه‌ی کوزه‌کنان، یکی از نواحی شهرستان شبستر در استان آذربایجان شرقی است؛ منطقه‌ای که با وجود پیشینه‌ی غنی خود، در مقایسه با سایر شهرهای سفال‌خیز کشور کمتر مورد توجه قرار گرفته است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که هنر سفالگری در کوزه‌کنان در مسیر کاربردهای روزمره و به طبیعی‌ترین شکل ممکن به حیات خود ادامه داده است. تولید سفال در این منطقه به‌صورت خودجوش، بر اساس نیازها و سلیقه‌های مردم انجام می‌گرفت و تنوع در شکل و کاربرد ظروف، نشان از پویایی و گستردگی این هنر دارد. استادکاران مجرب در کارگاه‌های سنتی کوزه‌کنان، سفالگری را نه تنها به‌عنوان یک شغل بلکه به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی خود می‌دانستند. ظروف سفالی تولیدشده در این منطقه، بیانگر غنای مواد اولیه، دقت در انتخاب مصالح و ظرافت دست هنرمندان آن است؛ آثاری که با سادگی، طبیعی بودن و اصالت خود، جلوه‌ای خاص به هنر محلی بخشیده‌اند. بررسی سفال‌های کشف‌شده از دوران گذشته نیز نشان می‌دهد که همانند دیگر مراکز سفالگری شمال‌غرب ایران، از نقش‌مایه‌های گیاهی، حیوانی و هندسی در تزئینات استفاده می‌شده است، با این تفاوت که بیشتر سفال‌های کوزه‌کنان ساده، بی‌لعاب و با کارکردهای کاربردی ساخته شده‌اند.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/120/96