تجلی هنر در معماری و شهرسازی 2 پیاپی 6 1403 12 21 Study and Identification of Botanical Knowledge in the Conservation of Historical Artifacts Based on Farhang-e Jahāngiri (11th Century AH) مطالعه و شناسایی دانش گیاهی در حفاظت آثار تاریخی براساس فرهنگ جهانگیری (سده 11 هجری قمری) 207 223 FA طاهره ملامحمدی دانشجوی دکتری مرمت آثار تاریخی- فرهنگی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران سعید خودداری نایینی دانشیار، گروه مرمت آثار تاریخی. دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران مهرناز آزادی بویاغچی دانشیار، گروه مرمت آثار تاریخی. دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 1403/07/01 <p>In ancient texts, there are numerous references to various arts and crafts. Unfortunately, these valuable sources receive little attention today; however, by studying these texts, one can identify and analyze plants and, with minimal cost and through the use of natural resources, effectively control pests and prevent damage, thereby achieving optimal results. Among such sources is Farhang-e Jahāngiri, which dates to the Qajar period. The book Farhang-e Jahāngiri, written by Anjavi Shirazi, is one of the enduring cultural, historical, and scientific works of the 11th century AH (corresponding approximately to the 17th century CE). It contains extensive information on plants and their diverse applications in daily life and traditional medicine. In this study, using Afifi’s edited version, a comprehensive analysis and classification of the plants discussed in the text has been carried out. The aim of this extensive investigation is to identify the plants relevant to the field of conservation—including physical, chemical, and biological preservation—within Farhang-e Jahāngiri, and to examine their documented uses. From the perspective of results, this research is applied in nature, and the research data are collected through library and documentary methods. In addition to identifying plants associated with the conservation of paper-based artifacts, the presence of dialects, linguistic variations, and multiple plant names within a single region—on the one hand—and the similarities of terms shared across two or more countries and regions—on the other—have resulted in situations where words and expressions differ in appearance but share a single underlying meaning. For example, the term āzād is also known as sarv (cypress), susan (lily), arjan (oak), or bādām-e derakhtī (almond tree). Similarly, moshkedāneh is referred to as so‘d in Arabic, moteh in Hindi, and is also known by the name ānesteh. Knowledge of such hidden linguistic equivalences can significantly assist researchers in the conservation field by helping them understand plant applications and identify their various names across different regions.</p> <p>کتاب "فرهنگ جهانگیری" اثر انجو شیرازی، یکی از منابع ماندگار فرهنگی، تاریخی و علمی سده 11 هجری قمری است که حاوی اطلاعات گسترده‌ای درباره گیاهان و کاربردهای متنوع آن‌ها در زندگی روزمره و درمان سنتی است. این پژوهش با بهره گیری از ویراستاری عفیفی به تحلیل جامع و طبقه بندی گیاهان مطرح شده در این کتاب پرداخته شده است. هدف، در این واکاوی با دامنه گسترده پیش رو، دستیابی به شناسایی و کاربرد گیاهان مرتبط با حوزه حفاظت شامل حفاظت فیزیکی، شیمیایی و زیستی در" فرهنگ جهانگیری" است که مورد بررسی قرار گرفته است این پژوهش از نظر نتایج، کاربردی است و داده‌های پژوهش به صورت کتابخانه‌ای و اسنادی است. علاوه بر شناسایی گیاهان مرتبط با حفاظت آثار کاغذی، وجود لهجه، گویش و اسامی متعدد در یک سرزمین، از یک سو و تشابهات واژه‌ها در بین دو یا چند کشور و سرزمین، از سویی دیگر، موجب این امر شده که برخی از کلمات، واژه‌ها و جملات، در ظاهر با یکدیگر متفاوت امّا در بطن، یکی باشد. مانند کلمه"آزاد"، که به نام های"سرو"،"سوسن"،"ارژن"و "بادام درختی" نامیده می‌شود. و یا"مشکدانه"، که به تازی،"سُعد"، به هندی،"موته" گفته می‌شود و نیز، "آنسته" هم خوانده می‌شود. دانش مربوط به این تشابهات پنهان واژه ها، می‌تواند کاربرد گیاه، نام‌های مختلف در مکان‌های متفاوت، پژوهشگر را در استفاده از آن‌ها در حوزه حفاظت بخوبی یاری کند.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/122/98