تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3 تابستان 1404 1404 04 01 Transformation of the Urban Land-Use System under the Influence of Megamalls: An Analysis of the Challenges of Large Commercial Center Development on Achieving Smart Urban Growth (Case Study: Tabriz) دگرگونی نظام کاربری اراضی در سایه مگامال‌ها: تحلیل چالش‌های توسعه مراکز تجاری بزرگ بر تحقق رشد هوشمند شهری (مطالعه موردی: تبریز) 1 14 FA احسان علیپور گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران ابراهیم تقوی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران بختیار عزت پناه گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران Journal Article 1403/12/08 <p>This study aims to analyze the impacts of large-scale commercial center development on the urban land-use system and the realization of smart urban growth in Tabriz. This mixed-method study involved 246 residents living near major commercial centers and 30 urban experts selected through convenience, spatial cluster, and modified snowball sampling. Data were collected using two researcher-developed questionnaires, semi-structured interviews, field observations, and document analysis, and analyzed through SPSS, SmartPLS, MAXQDA, and GIS. Structural equation modeling revealed that commercial center development has a strong, positive, and significant effect on smart urban growth (β = 0.766, p &lt; 0.001), and that physical (β = 0.604), economic (β = 0.599), environmental (β = 0.578), managerial–institutional (β = 0.554), and social (β = 0.502) dimensions of megaproject impacts all exert significant influences on smart growth. Megamall development has fundamentally reshaped the land-use system of Tabriz and, when strategically guided, can substantially enhance sustainable and smart urban development.</p> <p>هدف این پژوهش تحلیل اثرات توسعه مراکز تجاری بزرگ‌مقیاس بر نظام کاربری اراضی و میزان تحقق مؤلفه‌های رشد هوشمند شهری در کلان‌شهر تبریز است. پژوهش با رویکرد آمیخته (کمّی–کیفی) انجام شد و جامعه آماری آن شامل 246 نفر از ساکنان محدوده‌های پیرامون مراکز تجاری بزرگ و 30 نفر از خبرگان شهری بود که با روش‌های نمونه‌گیری در دسترس، خوشه‌ای فضایی و گلوله‌برفی اصلاح‌شده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل دو پرسشنامه محقق‌ساخته، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، مشاهده میدانی و تحلیل اسناد بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از SPSS، SmartPLS، MAXQDA و GIS انجام گرفت. نتایج مدل معادلات ساختاری نشان داد که توسعه مراکز تجاری اثر مستقیم، مثبت و معناداری بر رشد هوشمند شهری دارد (β = 0.766, p &lt; 0.001). همچنین ابعاد اثرات مگاپروژه‌ها شامل کالبدی (β = 0.604)، اقتصادی (β = 0.599)، محیطی (β = 0.578)، نهادی–مدیریتی (β = 0.554) و اجتماعی (β = 0.502) همگی تأثیر معناداری بر تحقق رشد هوشمند شهری نشان دادند. توسعه مگامال‌ها در تبریز به‌طور بنیادین نظام کاربری زمین را دگرگون کرده و در صورت هدایت در چارچوب سیاست‌های یکپارچه رشد هوشمند، می‌تواند به ارتقای پایداری و کیفیت زندگی شهری منجر شود.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/132/109