تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3 زمستان 1404 1404 10 01 The Role of Urban Design in Enhancing the Components of a Child-Friendly City (Case Study: Tabriz Metropolis) بررسی و تبیین نقش طراحی شهری در ارتقای مؤلفه‌های شهر دوستدار کودک (مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز) 1 16 FA علیرضا صبری گروه شهرسازی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران علی آذر گروه معماری و شهرسازی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران ابراهیم تقوی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران. Journal Article 1404/05/27 <p>This study aims to explain the role of urban design elements in enhancing child-friendly city components and improving children’s quality of life in Tabriz metropolis. This research is descriptive–analytical with a quantitative approach. The statistical population consisted of children aged 5–18 living in Tabriz. A sample of 380 participants was selected using Cochran’s formula and multistage cluster random sampling. Data were collected through a specialized child-friendly city questionnaire covering nine main components and four urban design elements and analyzed using SPSS version 26. One-sample t-test results indicated that urban landscape, participation and sense of belonging, and social welfare were significantly above the theoretical mean, whereas accessibility, presence and interaction, and ecological components were significantly below the desirable level. Multiple regression analysis showed that urban design elements explained between 38% and 58% of the variance in child-friendly city components, with participation and sense of belonging being the strongest predictor. Significant differences were also found among different age groups of children. The findings confirm that child-oriented urban design—particularly safe pedestrian pathways, multifunctional green spaces, and child-scaled urban furniture—plays a critical role in enhancing children’s quality of life and promoting spatial justice and urban sustainability in Tabriz.</p> <p>هدف این پژوهش تبیین نقش عناصر طراحی شهری در ارتقای مؤلفه‌های شهر دوستدار کودک و بهبود کیفیت زندگی کودکان در کلان‌شهر تبریز است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی–تحلیلی با رویکرد کمی است که جامعه آماری آن را کودکان 5 تا 18 سال ساکن شهر تبریز تشکیل می‌دهند. حجم نمونه 380 نفر بر اساس فرمول کوکران و با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه تخصصی شهر دوستدار کودک شامل 9 مؤلفه اصلی و 4 عنصر طراحی شهری گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شد. نتایج آزمون تی تک‌نمونه‌ای نشان داد که مؤلفه‌های منظر شهری، مشارکت و احساس تعلق و رفاه اجتماعی بالاتر از حد متوسط قرار دارند، در حالی که مؤلفه‌های دسترسی‌پذیری، حضور و تعامل و اکولوژیکی به‌طور معناداری پایین‌تر از سطح مطلوب هستند. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد عناصر طراحی شهری توان تبیین 38 تا 58 درصد از واریانس مؤلفه‌های شهر دوستدار کودک را دارند و مشارکت و احساس تعلق قوی‌ترین رابطه را با طراحی شهری نشان می‌دهد. همچنین تفاوت معناداری بین گروه‌های سنی کودکان مشاهده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که طراحی شهری کودک‌محور، به‌ویژه از طریق مسیرهای پیاده ایمن، فضاهای سبز چندمنظوره و مبلمان متناسب با کودکان، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای کیفیت زندگی کودکان و تحقق عدالت فضایی در تبریز دارد.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/135/107