تجلی هنر در معماری و شهرسازی 4 تابستان 1405 1405 04 01 Typology of Pre-Texts in Kerman Pictorial Carpets of the 13th Century AH گونه‌شناسی پیش‌متن‌های قالی‌های تصویری کرمان در قرن ۱۳ ه.ق 1 26 FA سمانه ملک پور افشار گروه هنر اسلامی، دانشکده حفاظت و مرمت ، پردیس باغ ملی ، دانشگاه هنر ایران ، تهران، ایران Journal Article 1404/11/01 <p>The pictorial carpets of Kerman produced during the 13th century AH (corresponding to the Qajar period through the early Pahlavi era) constitute an important part of Iran’s visual and cultural heritage. These carpets feature diverse designs and motifs derived from a variety of visual sources. Identifying and classifying these sources is essential for achieving a more accurate understanding of the processes of design formation and visual narration embedded in these carpets. The primary objective of this study is to identify, trace the origins of, and categorize the pre-texts that influenced the design of Kerman pictorial carpets during the 13th century AH. This research was conducted using a qualitative, descriptive–analytical approach. Data were initially collected from library sources, visual documents, and museum collections. Subsequently, selected samples of pictorial carpets were analyzed and compared with historical visual sources in order to identify and classify their corresponding pre-texts. The findings indicate that the designers of Kerman pictorial carpets in the 13th century AH drew inspiration from a broad spectrum of visual sources. These sources include pictorial works associated with classical Persian literature, religious imagery, lithographic illustrations, European paintings, portraiture, images of monarchs, and natural landscapes. Such images were reflected either directly or indirectly in carpet designs and, in some cases, were creatively integrated with indigenous artistic elements. Furthermore, the diversity of themes and stylistic characteristics represented in these images demonstrates that Kerman carpets served not only practical purposes but also expressive, artistic, and cultural functions. Visual pre-texts played a pivotal role in shaping the content and imagery of Kerman pictorial carpets. Their examination provides valuable insights into the design processes, cultural influences, and dominant artistic styles of the period. This study may serve as a foundation for broader interdisciplinary research in the field of visual arts and material culture.</p> <p>قالی‌های تصویری کرمان در قرن ۱۳ هجری قمری (دوره قاجار تا پهلوی اول)، به‌عنوان بخشی از میراث بصری و فرهنگی ایران، دارای طرح‌ها و نقش‌هایی با مضامین گوناگون‌اند که برگرفته از منابع مختلف تصویری بوده‌اند. شناسایی و طبقه‌بندی این منابع، برای شناخت دقیق‌تر از فرایند طراحی و روایت‌سازی در این قالی‌ها ضروری است. هدف اصلی این تحقیق، شناسایی، ریشه‌یابی و گونه‌بندی پیش‌متن‌های مؤثر در طراحی قالی‌های تصویری کرمان در قرن ۱۳ هجری قمری است. این پژوهش به روش کیفی و توصیفی–تحلیلی انجام شده است. ابتدا داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای، تصویری و موزه‌ای جمع‌آوری شد. سپس نمونه‌های قالی‌های تصویری تحلیل و با منابع بصری تاریخی  مقایسه گردید تا پیش‌متن‌ها شناسایی و دسته‌بندی شوند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که طراحان قالی‌های تصویری کرمان در قرن ۱۳ هجری قمری از طیف وسیعی از منابع الهام گرفته‌اند. این منابع شامل آثار تصویری مرتبط با ادبیات کلاسیک ایران، تصاویر مذهبی، نقاشی‌های چاپ‌سنگی، تابلوهای اروپایی، پرتره‌ها، تصاویر پادشاهان، و مناظر طبیعی هستند. این تصاویر به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم در طراحی فرش‌ها بازتاب یافته و در برخی موارد به‌صورت خلاقانه با عناصر بومی تلفیق شده‌اند. همچنین تنوع در مضمون و سبک این تصاویر، بیانگر آن است که قالی‌های کرمان نه‌تنها جنبه کاربردی بلکه نقش بیانی، هنری و فرهنگی نیز داشته‌اند.پیش‌متن‌های تصویری نقش کلیدی در شکل‌گیری محتوای قالی‌های کرمان داشته‌اند و بررسی آن‌ها امکان شناخت بهتر از روند طراحی، تأثیرات فرهنگی و سبک‌های هنری حاکم بر این دوره را فراهم می‌سازد. این مطالعه می‌تواند زمینه‌ساز پژوهش‌های گسترده‌تر در حوزه هنرهای بینارشته‌ای باشد.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/220/176