تجلی هنر در معماری و شهرسازی 4 تابستان 1405 1405 04 30 Identifying and Applying the Potentials of Sustainable Architecture for Designing the Commercial and Administrative Center of Chabahar City with a Sustainable Architecture Approach شناخت و به‌کارگیری پتانسیل‌های معماری پایدار به‌منظور طراحی مرکز تجاری و اداری شهر چابهار با رویکرد معماری پایدار 1 23 FA امید صیاد ملاشاهی کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران Journal Article 1404/12/01 <p>This study aimed to identify and apply the potentials of sustainable architecture for designing the commercial and administrative center of Chabahar City, with emphasis on climatic responsiveness, energy efficiency, resource management, and spatial quality. This applied study was conducted using a descriptive-analytical mixed-method design. The study population consisted of architecture, urban planning, civil engineering, environmental sustainability, and construction management specialists based in Tehran, from whom 124 participants were selected through purposive sampling. Data collection tools included a documentary review form, a climatic and physical site analysis checklist, a researcher-made sustainable architecture questionnaire, and semi-structured interviews with 18 experts. The content validity of the instrument was confirmed by specialists, and questionnaire reliability was acceptable, with a Cronbach’s alpha coefficient of 0.89. Data were analyzed using descriptive statistics, the Kolmogorov-Smirnov test, the Friedman test, Spearman correlation, and thematic analysis. The Friedman test showed a significant difference among the dimensions of sustainable architecture. Climatic adaptation and passive environmental responsiveness ranked first, with a mean rank of 5.85; the chi-square value was 142.37, with 6 degrees of freedom and a significance level of 0.001. Energy efficiency ranked second with a mean rank of 5.32, followed by environmental sustainability and resource management with a mean rank of 4.61. Spearman correlation results also indicated a strong and significant relationship between intense solar radiation and solar-control strategies (r=0.68, p=0.001). High relative humidity was significantly associated with natural ventilation strategies (r=0.64, p=0.001), cooling-load reduction with proper building orientation (r=0.61, p=0.001), and open and semi-open spaces with the design of courtyards, arcades, and shaded terraces (r=0.59, p=0.001). The findings indicated that the sustainable design of Chabahar’s commercial and administrative center should be based on climatic analysis, solar control, natural ventilation, semi-open spaces, water management, humidity-resistant materials, and flexible functional organization. Sustainable architecture in this project should therefore be understood not as an added feature, but as the main design logic connecting function, climate, energy, spatial quality, and urban identity.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، شناخت و به‌کارگیری پتانسیل‌های معماری پایدار به‌منظور طراحی مرکز تجاری و اداری شهر چابهار با تأکید بر پاسخ‌گویی اقلیمی، بهره‌وری انرژی، مدیریت منابع و ارتقای کیفیت فضایی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد آمیخته انجام شد. جامعه پژوهش شامل متخصصان معماری، شهرسازی، عمران، محیط‌زیست و مدیریت ساخت مستقر در تهران بود که از میان آنان 124 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل فرم بررسی اسنادی، چک‌لیست تحلیل اقلیمی و کالبدی سایت، پرسشنامه محقق‌ساخته معماری پایدار و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 18 نفر از متخصصان بود. روایی محتوایی ابزار با نظر خبرگان تأیید شد و پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ 0.89 مطلوب ارزیابی گردید. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون کولموگروف ـ اسمیرنوف، آزمون فریدمن، همبستگی اسپیرمن و تحلیل مضمون بررسی شدند. نتایج آزمون فریدمن نشان داد که میان ابعاد معماری پایدار تفاوت معناداری وجود دارد و سازگاری اقلیمی و پاسخ‌گویی غیرفعال به محیط با میانگین رتبه 5.85 در اولویت نخست قرار گرفت؛ مقدار خی‌دو برابر 142.37، درجه آزادی 6 و سطح معناداری 0.001 بود. بهره‌وری انرژی با میانگین رتبه 5.32 و پایداری زیست‌محیطی با میانگین رتبه 4.61 در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. نتایج همبستگی اسپیرمن نیز نشان داد که شدت تابش خورشید با راهبردهای کنترل تابش رابطه معنادار و قوی دارد (r=0.68, p=0.001). همچنین رطوبت نسبی بالا با تهویه طبیعی (r=0.64, p=0.001)، کاهش بار سرمایشی با جهت‌گیری مناسب بنا (r=0.61, p=0.001)، و فضاهای باز و نیمه‌باز با طراحی حیاط، رواق و تراس‌های سایه‌دار (r=0.59, p=0.001) رابطه معنادار داشتند.نتایج نشان داد که طراحی پایدار مرکز تجاری و اداری چابهار باید بر پایه شناخت اقلیم، کنترل تابش، تهویه طبیعی، فضاهای نیمه‌باز، مدیریت آب، مصالح سازگار با رطوبت و سازمان‌دهی عملکردی انعطاف‌پذیر شکل گیرد. بنابراین، معماری پایدار در این پروژه نه یک عنصر افزوده، بلکه منطق اصلی طراحی و عامل پیوند میان عملکرد، اقلیم، انرژی، کیفیت فضایی و هویت شهری است.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/237/174