تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3060-7957 4 پاییز 1405 1405 07 01 Investigating the Relationship Between Urban Morphology and the Formation of Urban Heat Islands Through the Influence of Wind Flow: A Case Study of Sari, Iran بررسی ارتباط مورفولوژی شهری بر تشکیل جزایر گرمایی شهری بواسطه تاثیر وزش باد (نمونه موردی: شهر ساری) 1 25 FA رضا قنبری سیدکلائی گروه معماری، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران عبدالله ابراهیمی گروه معماری، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران فائزه غفاری گروه معماری، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران Journal Article 1404 11 11 <p>Urban growth and the rapid migration of rural populations to cities have directly contributed to climatic changes in urban areas and have raised concerns regarding global warming. Accordingly, studies of urban climate can contribute to improving outdoor thermal comfort. The urban heat island (UHI) is a phenomenon in which the air temperature within a city becomes higher than that of its surrounding areas, primarily because of human activities. Urban heat island intensity (UHII) is used to quantify the magnitude of the UHI effect and the temperature difference between urban and rural areas. Over the past four decades, Sari, the largest city in Mazandaran Province, has experienced substantial changes in its urban structure. These transformations have affected both the older parts of the city and newly developed neighborhoods, many of which initially emerged as informal peripheral settlements. Changes in building regulations during the implementation phase, along with the construction of buildings without obtaining the required permits in many peripheral neighborhoods, have transformed the urban morphology of this historic Iranian city. The morphological characteristics of these areas include low-rise buildings with high building density, narrow streets and alleys, limited vegetation, a lack of urban open spaces, and high building coverage ratios. Extensive calculations conducted using Landsat 8 satellite imagery acquired on August 8, 2021, the hottest day of that year in Sari, were used to investigate the formation of urban heat islands. The findings showed that the Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) was distributed relatively uniformly across Sari, and its effect on reducing ambient temperature was therefore approximately similar throughout the city. Regarding the moisture index, neighborhoods with higher moisture levels also exhibited higher temperatures, while wind strength was unable to produce a meaningful reduction in moisture. However, in locations with similar wind conditions, urban morphology was the determining factor influencing ambient temperature. Unless urban morphology facilitates airflow, wind strength alone cannot reduce ambient temperatures in areas affected by urban heat islands. Wind strength by itself cannot prevent the formation of urban heat islands and functions only as a contributing factor in reducing ambient temperature under favorable urban morphological conditions. Consequently, modifying urban morphology, as the most fundamental determinant of urban heat island formation, can help mitigate and control the urban heat island effect.</p> <p>رشد شهرنشینی و مهاجرت شتابان روستاییان به شهرها تاثیر مستقیمی بر تغییرات اقلیمی در شهرها و باعث نگرانی هایی در زمینه گرم شدن زمین شده است. از این رو با مطالعات بر روی اقلیم شهری می توان آسایش حرارتی را بوجود آورد. جزیره گرمایی شهری (UHI) پدیده ای است که زمانی که دمای هوا در یک شهر نسبت به محیط اطراف آن به دلیل فعالیت های انسانی بیشتر می شود، رخ می دهد. شدت جزیره گرمایی شهری (UHII)  برای توصیف میزان UHI و میزان تفاوت دما بین شهرها و مناطق روستایی استفاده می شود. طی چهاردهه شهر ساری به عنوان بزرگترین شهر استان مازندران شاهد تغییرات قابل توجهی در ساختار شهری بوده است. این تغییرات هم شامل قسمت های قدیمی شهر و هم در برگیرنده محلات نوساز شهر بوده است که اکثر محلات نوساز بصورت حاشیه نشینی شروع به ساخت و ساز کردند. تغییرات قوانین ساختمان سازی در مرحله اجرا و حتی عدم دریافت مجوز شروع به ساختمان سازی در اکثر محلات حاشیه شهر ، مورفولوژی شهری این شهر کهن ایران را دگرگون کرده است. خواص موروفولوژی شهری در این نقاط مانند ساختمان های کم ارتفاع با تراکم بالا، خیابانها و کوچه های باریک، عدم وجود پوشش گیاهی، عدم وجود فضای باز شهری، سطح اشغال زیاد برای ساختمانها می باشند. از محاسبات گسترده انجام شده با استفاده از ماهواره 8 در تاریخ 8 آگوست 2021 در شهر ساری (که گرمترین روز سال بوده) برروی تشکیل جزایر گرمایی شهری، بدست آورده ایم که شاخص پوشش گیاهی (NDVI) در شهر ساری تقریباً بصورت یکسان توزیع شده است و تاثیر آن در کاستن دمای محیط تقریباً یکسان است. در شاخص رطوبت نیز توزیع آن در شهر ساری، در محلاتی که رطوبت بیشتری داشته اند دمای بیشتری نیز دارند و قدرت باد نیز نمی تواند در کاهش رطوبت تاثیر گذارد اما در مکان های مشابه از نظر قدرت باد ، مورفولوژی شهری عامل تعیین کننده دمای محیط است و تا مورفولوژی شهری اجازه ندهد قدرت باد به تنهایی نمی تواند باعث کاستن دمای محیط در نقاط ایجاد شده جزایر گرمایی باشد. تنها قدرت باد نمی تواند باعث عدم تشکیل جزایر گرمایی شود و فقط یک شاخص برای کاستن دمای محیط در شرایط مساعد مورفولوژی شهری است . در نتیجه با اصلاح مورفولوژی شهری که اساسی ترین شاخص تشکیل جزایر گرمایی است می توان به تشکیل جزایر گرمایی شهری غلبه کرد.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/244/208