تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3060-7957 4 پاییز 1405 1405 07 01 Study of the Pedestrian-Oriented Pathways Network with an Approach to Enhancing the Sense of Security in Tabriz مطالعه شبکه معابر فضاهای پیاده‌محور با رویکرد ارتقای حس امنیت در شهر تبریز 1 24 FA حسین نوشی صوفیانی دانشجوی دکتری، طراحی شهری،واحد بین الملل ارس، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران رسول درس خوان گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران میر سعید موسوی گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. Journal Article 1405 01 24 <p>This study aimed to examine the effects of physical–spatial, functional, social–interactional, and perceptual–emotional characteristics of pedestrian-oriented pathway networks on users’ perceived security in selected pedestrian areas of Tabriz. This applied study employed a quantitative descriptive–analytical design. The study population consisted of users of the Tarbiat, Dash Maghazeh Lar, Arg-e Tabriz, and Valiasr pedestrian pathways. Using Cochran’s formula and stratified probability sampling, data from 384 participants were analyzed. Data were collected using researcher-developed questionnaires assessing perceived security, pathway legibility and quality, spatial vitality, and social presence. Instrument reliability was evaluated using Cronbach’s alpha, while construct validity was examined through confirmatory factor analysis. Pearson correlation, multiple regression, and structural equation modeling were conducted using SPSS and AMOS. The model-fit indices confirmed the adequacy of both the measurement and structural models. Perceptual–emotional factors had the strongest direct effect on perceived security (β=0.298, p&lt;0.001), followed by physical–spatial factors (β=0.214, p&lt;0.001), social–interactional factors (β=0.189, p&lt;0.001), and functional factors (β=0.128, p=0.003). Social presence (β=0.183), perceived legibility (β=0.157), and spatial vitality (β=0.134) also had significant effects on perceived security. The total effects of social–interactional and physical–spatial factors were 0.325 and 0.322, respectively. Overall, the independent and mediating variables explained 71.2% of the variance in perceived security. Enhancing security within Tabriz’s pedestrian-oriented pathway network requires an integrated and multidimensional strategy that simultaneously improves physical quality, legibility, vitality, social presence, and users’ emotional perceptions. The design and management of pedestrian spaces should also prioritize the specific security and accessibility needs of vulnerable groups, particularly women and older adults.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر مؤلفه‌های کالبدی–فضایی، عملکردی، اجتماعی–تعاملی و ادراکی–عاطفی شبکه معابر پیاده‌محور بر امنیت ادراک‌شده کاربران در پیاده‌راه‌های منتخب شهر تبریز انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی با رویکرد کمی بود. جامعه پژوهش را کاربران پیاده‌راه‌های تربیت، داش‌مغازه‌لار، ارگ تبریز و سنگ‌فرش ولیعصر تشکیل دادند. با استفاده از فرمول کوکران و نمونه‌گیری احتمالی طبقه‌ای، داده‌های 384 نفر تحلیل شد. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های محقق‌ساخته امنیت ادراک‌شده، خوانایی و کیفیت مسیر، و سرزندگی و حضور اجتماعی بود. پایایی ابزارها با آلفای کرونباخ و روایی سازه با تحلیل عاملی تأییدی بررسی شد. داده‌ها با همبستگی پیرسون، رگرسیون چندمتغیره و مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند. شاخص‌های برازش، کفایت مدل اندازه‌گیری و ساختاری را تأیید کردند. عوامل ادراکی–عاطفی بیشترین اثر مستقیم را بر امنیت ادراک‌شده داشتند (β=0.298, p&lt;0.001). پس از آن، عوامل کالبدی–فضایی (β=0.214, p&lt;0.001)، عوامل اجتماعی–تعاملی (β=0.189, p&lt;0.001) و عوامل عملکردی (β=0.128, p=0.003) اثر معناداری نشان دادند. حضور اجتماعی (β=0.183)، خوانایی ادراک‌شده (β=0.157) و سرزندگی فضا (β=0.134) نیز امنیت ادراک‌شده را به‌طور معناداری پیش‌بینی کردند. اثر کل عوامل اجتماعی–تعاملی و کالبدی–فضایی به‌ترتیب 0.325 و 0.322 بود. متغیرهای مستقل و میانجی در مجموع 71.2 درصد از واریانس امنیت ادراک‌شده را تبیین کردند. ارتقای امنیت در شبکه معابر پیاده‌محور تبریز مستلزم رویکردی یکپارچه است که هم‌زمان کیفیت کالبدی، خوانایی، سرزندگی، حضور اجتماعی و ادراکات عاطفی کاربران را تقویت کند؛ همچنین، نیازهای زنان و سالمندان باید در طراحی و سامان‌دهی این فضاها در اولویت قرار گیرد.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/249/186