تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3 زمستان 1404 1404 10 01 The Reflection of History in the Architectural Thought and Works of Mehrdad Iravanian بازتاب تاریخ در اندیشه و آثار معماری مهرداد ایروانیان 1 22 FA بهاره شوندی گروه معماری، واحدهمدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. منوچهر فروتن گروه معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. محمد مهدی محمودی استاد، گروه معماری، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. سید محمود معینی گروه معماری، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران. Journal Article 1403/12/19 <p>This study aimed to explain how Iranian architectural history is reflected in Mehrdad Iravanian’s design thought, architectural process, and selected works and to identify the mechanisms through which historical concepts are transformed into contemporary architectural ideas and forms. The study adopted a qualitative approach, a case-study strategy, and a descriptive-analytical method. Data were collected through a review of specialized books and articles, Iravanian’s lectures and expressed viewpoints, and the purposive analysis of six projects: Haft Khan Restaurant, Houses No. 14, 12, and 3, the Textile Factory–Tar-o-Pud Museum, and Bagh-e Boland in Shiraz. The projects were examined in terms of their initial generators, design concepts, historical and cultural contexts, materials, construction techniques, innovations, contextual relationships, and representations of time. Content analysis was employed to identify shared patterns of thought and design and to clarify the relationship between history, context, concept formation, and final architectural form. The analysis demonstrated that history appears in Iravanian’s architecture not through the direct imitation of past forms but as an interpretive, generative, and dynamic layer of the design process. The project context, encompassing natural, urban, cultural, social, and historical dimensions, functions as the principal generator of the initial idea. Through collage, assemblage, narrative, symbolism, industrial archaeology, and the juxtaposition of materials belonging to different periods, Iravanian reconstructs the past within a contemporary framework. Time operates as an underlying textual layer that connects traditional architectural patterns and historical memory with contemporary conditions and technologies. His use of raw, recycled, and industrial materials, together with transformations in form and construction techniques, indicates that the historical dimension of his architecture is primarily conceptual and interpretive rather than formally imitative or stylistically nostalgic. In Iravanian’s architecture, history serves as a source for generating meaning, organizing architectural narratives, and forming design concepts. Through the interaction of context, subject, materials, and construction techniques, historical references are transformed into contemporary architectural expressions. His works may therefore be understood as a critical and creative synthesis of historical memory and present-day architectural conditions.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تبیین چگونگی بازتاب تاریخ معماری ایران در اندیشه، فرایند طراحی و آثار منتخب مهرداد ایروانیان و شناسایی سازوکارهای تبدیل مفاهیم تاریخی به ایده‌ها و صورت‌های معماری معاصر بود. این پژوهش با رویکرد کیفی، راهبرد مطالعه موردی و روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شد. داده‌ها از طریق بررسی منابع کتابخانه‌ای، کتاب‌ها و مقالات تخصصی، سخنرانی‌ها و دیدگاه‌های مهرداد ایروانیان و همچنین تحلیل هدفمند شش اثر شامل رستوران هفت‌خوان، خانه‌های شماره ۱۴، ۱۲ و ۳، موزه تار و پود و باغ بلند شیراز گردآوری شدند. آثار بر اساس مؤلفه‌هایی چون مولد اولیه، مفهوم طراحی، زمینه تاریخی و فرهنگی، نوع مصالح، ساخت‌تکنیک، نوآوری، ارتباط با بستر و نحوۀ بازنمایی زمان تحلیل شدند. تحلیل محتوا برای استخراج الگوهای مشترک اندیشه و طراحی و تبیین ارتباط میان تاریخ، زمینه، کانسپت و صورت نهایی معماری به کار رفت. تحلیل آثار نشان داد تاریخ در معماری ایروانیان نه به صورت تقلید مستقیم از فرم‌های گذشته، بلکه به منزلۀ لایه‌ای تفسیری، مولد و پویا در فرایند طراحی حضور دارد. زمینه یا متن پروژه، شامل ابعاد طبیعی، شهری، فرهنگی، اجتماعی و تاریخی، مهم‌ترین عامل شکل‌دهندۀ ایدۀ اولیه است. ایروانیان با بهره‌گیری از کلاژ، مونتاژ، روایت، نمادپردازی، باستان‌شناسی صنعتی و هم‌نشینی مصالح ناهم‌زمان، گذشته را در ساختاری معاصر بازخوانی می‌کند. لایۀ زمان در آثار او موجب پیوند میان الگوهای سنتی، حافظۀ تاریخی، مقتضیات معاصر و فناوری‌های جدید می‌شود. همچنین، استفاده از مصالح خام، بازیافتی و صنعتی و تأکید بر تغییر فرم و ساخت‌تکنیک نشان می‌دهد که بازتاب تاریخ در آثار وی بیشتر مفهومی و تأویلی است تا صوری و سبک‌شناختی. در معماری ایروانیان، تاریخ منبعی برای تولید معنا، سازمان‌دهی روایت و شکل‌دهی کانسپت است و از طریق تعامل میان بستر، موضوع، مصالح و تکنیک به صورت معماری معاصر تبدیل می‌شود؛ بنابراین، آثار او نمونه‌ای از پیوند انتقادی و خلاق میان حافظۀ تاریخی و شرایط زمان حاضر به شمار می‌روند.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/251/168