تجلی هنر در معماری و شهرسازی در دست انتشار 1405 10 01 Explaining the Role of Architectural Geometry in the Perception of Meaning Based on the Perceptual Process from the Perspective of Islamic Rationalism تبیین نقش هندسه بنا در دریافت معنا، مبتنی برفرایند ادراک از منظر خردگرایی اسلامی 1 20 FA محمد عظیمی سغین گروه معماری، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران مهدیه معینی گروه معماری، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران. علی یظهری کرمانی گروه معماری، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران Journal Article 1405 01 17 <p>Architectural geometry, as a language expressing the culture and symbolizing the civilization of a society, has consistently played a fundamental role in shaping perception and communicating meaning. However, amid the relativistic challenges of the postmodern era, it has encountered a profound crisis of perception and meaning. Despite extensive studies on the relationships among the indicators of geometry, perception, and meaning across various fields of knowledge, insufficient attention to the hierarchical levels of human perception has prevented the development of a systematic framework capable of explaining the relationships among these components based on the philosophy of Islamic rationalism in the domain of perception. Accordingly, the central research question is: How, and through what mechanisms, can architectural geometry lead to the perception of meaning within the perceptual process from the perspective of Islamic rationalism? This study was conducted to theoretically explain this process and to develop a theoretical–applied model within the perceptual framework of Islamic rationalism. The research employed a descriptive–analytical method based on normative theory. Data were collected through a review of library sources and an analysis of scholars’ perspectives presented in theoretical literature. The data were subsequently analyzed through a process involving axial categorization and theoretical sampling at both objective and subjective levels, while inferential reasoning and logical argumentation were employed to establish relationships among the categories. The findings, presented in the form of a Meaningful Architectural Experience Model, indicate that Islamic rationalism, in the domain of perception, establishes a systematic relationship between different levels of perception and geometry. Within this mechanism, different types of geometric structures, in both their qualitative and quantitative dimensions and according to their manner of application in architectural design, activate different levels of human perception—namely sensation, imagination, estimative faculty, and intellect—and, through this process, enable the perception of distinct meanings. The development of this theoretical framework provides a foundation for future analytical and comparative studies.</p> <p>هندسه بنا، که بعنوان زبان بیان فرهنگ و نماد تمدن یک جامعه همواره نقشی اساسی در شکل‌دهی ادراک و انتقال معنا ایفا کرده، در چالش‌های نسبی‌گرایی عصر پسامدرن، با بحرانی عمیق از ادراک و معنا مواجه شده است. با وجود مطالعات گسترده در رابطه شاخص های هندسه، ادراک و معنا، در حوزه های مختلف دانشی، بدلیل ضعف توجه به مراتب ادراک انسان در این پژوهش ها، تاکنون چارچوبی نظام مند، که رابطه این مؤلفه ها را بر مبنای فلسفه خردگرایی اسلامی در حوزه ادراک تبیین کند، ارائه نشده است. بنابراین مسئله اصلی این پژوهش آن است که هندسه بنا چگونه و تحت چه سازوکارهایی می‌تواند در بستر فرآیند ادراک از منظر خردگرایی اسلامی، به دریافت معنا منجر شود؟ این پژوهش با هدف تبین نظری این فرایند و ارائه مدلی نظری - کاربردی، در چارچوب دستگاه ادراکی خردگرایی اسلامی انجام شده است. روش تحقیق، بصورت توصیفی - تحلیلی مبتنی بر نظریه هنجاری است، که داده‌ها از طریق مطالعه منابع کتابخانه‌ای و تحلیل آراء صاحب‌نظران در منابع نظری گردآوری، ودر فرایندی شامل محوربندی و نمونه گیری نظری، بصورت عینی و ذهنی تحلیل و از روش استنباط و استدلال منطقی به برقراری روابط بین مقولات پرداخته شده است. یافته‌هادر قالب مدل تجربه معنادار بنا، نشان می‌دهد "خردگرایی اسلامی" در حوزه ادراک، رابطه ای نظام مند بین سطوح مختلف ادراک و هندسه، ایجاد کرده، و در این ساز و کار، انواع ساختار هندسی (دربعد کیفی و کمی) متناسب با نحوه استفاده در بنا، سطوح متفاوتی از ادراک انسان (حس،خیال،وهم وعقل) را  فعال کرده، و در این فرایند، معانی متمایزی دریافت می کنند. تدوین این چارچوب نظری، مبنایی برای مطالعات تحلیلی- تطبیقی فراهم می آورد.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/267/195