تجلی هنر در معماری و شهرسازی 2 پیاپی ۴ 1403 05 29 Evaluation and Analysis of Land Use Changes and Their Impacts on Habitat Quality (Case Study: Talar Watershed, Mazandaran Province) ارزیابی و تحلیل تغییرات کاربری اراضی و پیامدهای آن بر کیفیت زیستگاه (مطالعه موردی: حوزه آبخیز تالار، استان مازندران) 1 17 FA فردین رحمان نژاد دانشجوی دکتری، گروه برنامه ریزی محیط زیست، پردیس بین المللی ارس، دانشگاه تهران، تهران، ایران. محمد جواد امیری دانشیار، گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. احمد نوحه گر استاد، گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. غلامرضا نبی بید هندی استاد، گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 1403 04 12 <p>Significant transformations in land use over recent decades have posed serious challenges to the capacity of ecosystems to deliver essential services. Therefore, it is crucial to assess the impact of such changes on ecosystem services more precisely. The present study aimed to forecast future land use maps by employing the Scenario Generator tool within the InVEST software, allowing for the extraction and analysis of past and present land use maps. Additionally, the Habitat Quality tool of the same software was utilized to evaluate the effects of land use changes on habitat quality in the Talar watershed, located in Mazandaran Province. The findings revealed that the unrestrained expansion of agricultural lands and residential areas—particularly during the 2024 to 2044 period—leads to a decline in habitat quality, a trend most evident in the northern and eastern zones of the study area. Furthermore, land degradation intensified during this same period. The results indicate that human activities aimed at ensuring the welfare and nourishment of a growing population have replaced natural landscapes with agricultural lands and residential zones. These alterations have resulted in land degradation and a decrease in the quality of habitats for both flora and fauna. If the current trend continues, the extinction of native species in the near future is highly probable. Therefore, it is imperative to implement principled and comprehensive management strategies to conserve and rehabilitate natural landscapes—especially forested areas—thus paving the way for the improvement and enhancement of these regions, and ensuring the protection of species that naturally inhabit them.</p> <p>تحولات چشمگیر در کاربری اراضی طی دهه‌های اخیر، توانایی اکوسیستم‌ها در ارائه خدمات را با چالش‌هایی جدی مواجه ساخته است؛ از این‌رو، ضرورت دارد تأثیر این تغییرات بر خدمات اکوسیستمی به شکلی دقیق‌تر بررسی شود. پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی نقشه‌های کاربری اراضی آینده، ابزار Scenario Generator نرم‌افزار InVEST را به‌کار گرفت تا نقشه‌های کاربری اراضی گذشته و حال استخراج و تحلیل شود. همچنین با استفاده از ابزار Habitat Quality همان نرم‌افزار، اثرات تغییر کاربری اراضی بر کیفیت زیستگاهی در حوزه آبخیز تالار واقع در استان مازندران مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌های تحقیق نشان داد که توسعه بی‌رویه اراضی کشاورزی و کاربری‌های مسکونی، به‌ویژه طی دوره زمانی 2024 تا 2044، به کاهش کیفیت زیستگاهی منجر می‌شود که این روند، در مناطق شمالی و شرقی محدوده موردمطالعه، آشکارتر است. علاوه بر آن، تخریب سرزمین نیز طی همین دوره زمانی شدت یافته است. نتایج نشان می‌دهد که فعالیت‌های انسانی به‌منظور تأمین رفاه و تغذیه جمعیت فزاینده، موجب جایگزینی عرصه‌های طبیعی با اراضی کشاورزی و مناطق مسکونی شده است. این تغییرات، به تخریب زمین و کاهش کیفیت زیستگاه‌های گیاهی و جانوری منتهی شده و در صورت تداوم روند موجود، احتمال انقراض گونه‌های بومی منطقه در آینده نزدیک وجود دارد. بنابراین لازم است با مدیریتی اصولی و جامع، اقدام به حفاظت و احیای عرصه‎های طبیعی به­ویژه مناطق جنگلی نمود تا بدین­وسیله زمینه بهبود و ارتقای وضعیت این مناطق و همچنین حفاظت از گونه‎هایی که به­طور بومی از این عرصه‎ها به­عنوان زیستگاه استفاده می‎کنند، فراهم شود.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/27/43