تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3060-7957 4 پاییز 1405 1405 07 01 Investigating the Origins of the Idea of the Shir-o-Shekari Painting Style in Iran (Case Study: Historic Houses of Isfahan from the Safavid Period to the End of the Qajar Period) بررسی منشا پیدایش ایده‌ی اسلوب هنر نقاشی شیر و شکری در ایران (مطالعه موردی: خانه‌های تاریخی اصفهان از صفویه تا پایان قاجار) 1 27 FA مهیلا السادات فانی دانشجوی دکتری، گروه تاریخ و باستان شناسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران هایده خمسه گروه تاریخ و باستان شناسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مریم کلبادی‌نژاد گروه تاریخ و باستان شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1405 01 18 <p>The present study aimed to investigate and elucidate the probable origins of the Shir-o-Shekari painting style in Iran, with particular emphasis on surviving examples found in the historic houses of Isfahan from the Safavid period to the end of the Qajar period. The research population comprised the historic houses of Isfahan dating from the Safavid period to the late Qajar period, and the cases examined were selected purposively using cluster and random sampling techniques. The study adopted a qualitative approach and was fundamental–applied in nature. Data were collected through library research and field investigations. Data collection instruments and procedures included the examination of historical documents and sources, direct observation, documentation of architectural and decorative examples, visual analysis, and semi-structured interviews. The collected data were examined using deductive and inductive approaches, qualitative interpretation, and comparative analysis of examples dating from the Safavid through the Qajar periods. The characteristics of the works were analyzed in terms of technique, color palette and tonal qualities, subject matter, spatial composition, and indications of influence from artistic schools and Western art. The findings indicate that Shir-o-Shekari painting has its roots in Iran’s longstanding traditions of decorative painting and that the formation of its distinctive identity and coherent structure was associated with the Safavid period and the flourishing of architecture-related arts in Isfahan. The results also demonstrate that approximately half of the historic houses examined contained architectural foundations and decorative elements dating to the Safavid period, which continued to evolve during the Qajar period. Furthermore, the hypothesis that the designation Shir-o-Shekari may be associated with brown unrefined sugar and textiles characterized by a cream-colored background with brown floral motifs is proposed; however, no direct historical evidence has yet been identified to conclusively substantiate this hypothesis.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین منشأ احتمالی پیدایش ایده هنر نقاشی شیروشکری در ایران، با تأکید بر نمونه‌های موجود در خانه‌های تاریخی اصفهان از دوره صفویه تا پایان قاجار، انجام شده است. جامعه پژوهش شامل خانه‌های تاریخی اصفهان متعلق به دوره صفویه تا اواخر قاجار بوده و نمونه‌های مورد مطالعه به شیوه هدفمند و با بهره‌گیری از نمونه‌گیری خوشه‌ای و تصادفی انتخاب شده‌اند. رویکرد پژوهش کیفی و نوع آن بنیادی ـ کاربردی بوده و داده‌ها با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی‌های میدانی گردآوری شده‌اند؛ ابزارهای گردآوری شامل مطالعه اسناد و منابع تاریخی، مشاهده مستقیم، مستندسازی نمونه‌های معماری و تزئینی، تحلیل بصری و مصاحبه‌های نیمه‌ساختار یافته بوده است. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از روش‌های قیاسی و استقرایی، تفسیر کیفی و تحلیل تطبیقی میان نمونه‌های دوره‌های صفویه تا قاجاریه بررسی شده و ویژگی‌های آثار از نظر تکنیک، رنگ‌مایه، مضامین، ترکیب‌بندی فضایی و نشانه‌های تأثیرپذیری از مکاتب هنری و هنر غربی مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نقاشی شیروشکری ریشه در سنت‌های کهن نقاشی‌های تزئینی ایران داشته و شکل‌گیری هویت مستقل و ساختار منسجم آن با دوره صفوی و شکوفایی هنرهای وابسته به معماری در اصفهان ارتباط دارد. همچنین، نتایج نشان می‌دهد که حدود نیمی از خانه‌های تاریخی بررسی‌شده دارای زیرساخت‌ها و تزئینات دوره صفوی بوده‌اند که در دوره قاجار به روند تکاملی خود ادامه داده‌اند. از سوی دیگر، فرضیه ارتباط وجه تسمیه «شیروشکری» با شکر تصفیه‌نشده قهوه‌ای و پارچه‌های دارای زمینه شیری و نقوش گل‌های قهوه‌ای مطرح است، هرچند تاکنون سند تاریخی مستقیمی برای اثبات قطعی آن یافت نشده است.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/272/206