تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3060-7957 در دست انتشار 1405 10 01 The Role of Sustainability Components in Architectural Education in Iran: A Quantitative Content Analysis of Curricula over the Past Three Decades تحلیل نقش مؤلفه‌های پایداری در آموزش معماری ایران: تحلیل کمی محتوای برنامه‌های درسی سه دهه اخیر 1 20 FA سید هادی دلبری گروه معمارى، واحد دامغان، دانشكاه آزاد اسلامى، دامغان، ايران. غلامحسین ناصری گروه معماری، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران بهرام سیاوش پور استادیار، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه حکیم‌سبزواری، سبزوار، ایران محمدحسین عابدی گروه معماری، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران سمیه طاهری استادیار،گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه حکیم‌سبزواری، سبزوار، ایران Journal Article 1405 02 15 <p>This study aimed to analyze the extent and trend of incorporating sustainability components into official architectural education curricula in Iran over the past three decades and to assess their alignment with the climatic requirements of hot-arid regions. This applied study employed a descriptive-analytical design using quantitative content analysis. The study population comprised all courses and syllabi included in four official undergraduate architecture curricula approved in 1998, 2013, 2020, and 2022, all of which were examined through census sampling. Overall, 187 course syllabi were analyzed according to six sustainability components: sustainable energy, green space and ecological landscape, sustainable and local materials, water and resource management, climate-responsive and vernacular design, and environmental education and culture. The course was considered the unit of analysis, and each course was scored from 0 to 5 according to the extent to which each component was represented. Data were analyzed using descriptive statistics and comparative trend analysis. Comparative results revealed an uneven and discontinuous distribution of sustainability components across the curricula. In the 1998 curriculum, climate-responsive and vernacular design (mean=2.22) and environmental education and culture (mean=2.11) received the highest scores, whereas water and resource management received the lowest score (mean=0.89). In the 2013 curriculum, attention to sustainable energy decreased by approximately 57% compared with the baseline curriculum, while water and resource management declined by approximately 45%. In the 2020 curriculum, environmental education and culture decreased by more than 40% relative to baseline. Although the 2022 curriculum substantially restored this component, reducing its difference from baseline to approximately 4%, sustainable energy remained more than 45% below its baseline level. Sustainability concepts are present in Iranian architectural education, but their integration across curricula remains fragmented and structurally inconsistent. Systematic curriculum revision is therefore required, particularly to strengthen sustainable energy, water and resource management, climate-responsive design, and practice-oriented sustainability education.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تحلیل میزان و روند توجه به مؤلفه‌های پایداری در برنامه‌های درسی رسمی آموزش معماری ایران طی سه دهه اخیر و ارزیابی میزان انطباق این برنامه‌ها با الزامات اقلیمی مناطق گرم و خشک بود. این پژوهش کاربردی با رویکرد توصیفی–تحلیلی و روش تحلیل محتوای کمی انجام شد. جامعه پژوهش شامل تمامی دروس و سرفصل‌های چهار برنامه رسمی کارشناسی معماری مصوب در سال‌های 1377، 1392، 1399 و 1401 بود و نمونه‌گیری به‌صورت تمام‌شمار انجام گرفت. در مجموع، محتوای 187 طرح درس بر اساس شش مؤلفه انرژی پایدار، فضای سبز و منظر اکولوژیک، مصالح پایدار و بوم‌آورد، مدیریت منابع و آب، اقلیم و طراحی بومی، و آموزش و فرهنگ زیست‌محیطی بررسی شد. واحد تحلیل «درس» بود و هر درس بر اساس میزان پوشش هر مؤلفه در دامنه صفر تا پنج امتیازگذاری شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و مقایسه روند تغییرات میان برنامه‌های درسی تحلیل شدند. نتایج مقایسه‌ای نشان داد توزیع مؤلفه‌های پایداری در برنامه‌های درسی نامتوازن و فاقد روندی پایدار بوده است. در برنامه سال 1377، اقلیم و طراحی بومی با میانگین 2.22 و آموزش و فرهنگ زیست‌محیطی با میانگین 2.11 بالاترین امتیازها را داشتند، درحالی‌که مدیریت منابع و آب با میانگین 0.89 کمترین امتیاز را کسب کرد. در برنامه 1392، انرژی پایدار نسبت به برنامه پایه حدود 57% کاهش یافت و مدیریت منابع و آب نیز حدود 45% افت نشان داد. در برنامه 1399، امتیاز آموزش و فرهنگ زیست‌محیطی نسبت به سال پایه بیش از 40% کاهش یافت. در برنامه 1401، این مؤلفه تا حد زیادی بهبود یافت و فاصله آن با برنامه پایه به حدود 4% رسید؛ بااین‌حال، امتیاز انرژی پایدار همچنان بیش از 45% کمتر از برنامه پایه باقی ماند. یافته‌ها نشان می‌دهد چالش اصلی آموزش معماری ایران نه فقدان کامل مفاهیم پایداری، بلکه نبود ادغام منسجم و پیوسته این مفاهیم در ساختار برنامه درسی است؛ بنابراین، بازنگری نظام‌مند برنامه‌های آموزشی با تأکید بر انرژی پایدار، مدیریت منابع و آب، طراحی اقلیمی و آموزش کاربردی پایداری ضروری است.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/286/211