تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3060-7957 در دست انتشار 1405 10 01 Optimizing the Spatial Configuration and Performance of Upper Floors in Shopping Centers Using Generative Design and the TOPSIS Technique: A Case Study of the G2 Floor of Iran Mall بهینه‌سازی پیکربندی و عملکرد فضایی طبقات فوقانی مراکز تجاری با رویکرد طراحی مولد و تکنیک تاپسیس (مطالعه موردی: طبقه 2G ایران‌مال) 1 24 FA شهلا نادری دلپاک دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد علوم و تحقيقات، دانشگاه آزاد اسلامى، تهران، ايران. آزاده شاهچراغی گروه معماری، واحد علوم و تحقيقات، دانشگاه آزاد اسلامى، تهران، ايران. زهرا سادات سعیده زرآبادی شهرسازی، واحد علوم و تحقيقات، دانشگاه آزاد اسلامى، تهران، ايران. Journal Article 1405 02 26 <p>This study aimed to generate redesign alternatives based on previously extracted soft design rules, evaluate and rank the alternatives using the TOPSIS multi-criteria decision-making technique, and simulate the performance of the optimal alternative to improve space-syntax and footfall indicators on the G2 floor of Iran Mall. A quantitative, algorithmic, simulation-based design was employed. Six soft design rules derived from the preceding research phase were parameterized within predefined ranges of physical modification, resulting in five distinct spatial alternatives. The alternatives were evaluated using five key performance indicators—footfall, space occupancy rate, user satisfaction, social interactions, and economic value—and three key risk indicators—remaining blind spots, deviation from predicted footfall, and budget deviation. Criterion weights were determined using the Analytic Hierarchy Process, after which the alternatives were ranked using TOPSIS. Sensitivity analysis and expert feedback were subsequently applied to refine the leading alternative and develop the optimized Alternative +3. Spatial, visual, network, and pedestrian-flow analyses were conducted using DepthmapX, Gephi/AGraph, and MassMotion. TOPSIS identified Alternative 3 as the leading solution, with a relative closeness coefficient of 0.766, a distance of 0.234 from the positive ideal solution, and a distance of 0.766 from the negative ideal solution. Sensitivity analysis confirmed the stability of this selection in six scenarios; only reducing the occupancy-rate weight from 0.25 to 0.20 caused Alternative 4 to replace it. Following further optimization, Alternative +3 achieved a mean integration value of 21.60, mean spatial depth of 4.35 steps, choice value of 5,450, visual permeability of 0.55, only five remaining blind spots, and daily footfall of 5,750 users. Space occupancy reached 82%, while the final TOPSIS score increased to 0.790. Integrating generative design, space-syntax analysis, and TOPSIS provides a systematic and evidence-based framework for optimizing large-scale shopping-center layouts. The optimized configuration demonstrates that restructuring circulation loops, strengthening horizontal and vertical connectivity, and enhancing visual permeability can simultaneously reduce spatial isolation, improve movement distribution and accessibility, and enhance the commercial performance of upper retail floors.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تولید گزینه‌های بازطراحی مبتنی بر قواعد نرم طراحی، ارزیابی و رتبه‌بندی گزینه‌ها با استفاده از تکنیک تصمیم‌گیری چندمعیاره تاپسیس، و شبیه‌سازی عملکرد گزینه بهینه برای ارتقای شاخص‌های نحو فضا و پاخور طبقه 2G ایران‌مال انجام شد. این پژوهش با رویکرد کمی، الگوریتمیک و مبتنی بر شبیه‌سازی انجام شد. شش قاعده نرم طراحی استخراج‌شده از مرحله پیشین پژوهش پارامتری‌سازی و بر مبنای دامنه‌های مجاز تغییرات کالبدی، پنج گزینه فضایی متمایز تولید شد. ارزیابی گزینه‌ها بر اساس پنج شاخص کلیدی عملکرد شامل پاخور، نرخ اشغال فضا، رضایت کاربران، تعاملات اجتماعی و ارزش اقتصادی فضاها و سه شاخص کلیدی ریسک شامل نقاط کور باقی‌مانده، انحراف از پاخور پیش‌بینی‌شده و انحراف از بودجه انجام گرفت. اوزان معیارها با استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی تعیین و گزینه‌ها از طریق تکنیک TOPSIS رتبه‌بندی شدند. سپس گزینه برتر با توجه به تحلیل حساسیت و بازخورد کارشناسان اصلاح و گزینه +3 ایجاد شد. تحلیل‌های نحو فضا، دیداری، شبکه‌ای و شبیه‌سازی جریان کاربران با استفاده از DepthmapX، Gephi/AGraph و MassMotion انجام گرفت. نتایج TOPSIS نشان داد گزینه 3 با ضریب نزدیکی 0.766، کمترین فاصله از راه‌حل ایده‌آل مثبت (0.234) و بیشترین فاصله از راه‌حل ضدایده‌آل (0.766) را داشت و به‌عنوان گزینه برتر انتخاب شد. تحلیل حساسیت نشان داد این انتخاب در شش سناریو پایدار بود و تنها با کاهش وزن نرخ اشغال از 0.25 به 0.20، گزینه 4 جایگزین آن شد. پس از اصلاح، گزینه +3 به همپیوندی 21.60، عمق فضایی 4.35 گام، شاخص انتخاب 5,450، نفوذپذیری بصری 0.55، پنج نقطه کور و پاخور 5,750 نفر در روز دست یافت؛ نرخ اشغال به 82% و امتیاز TOPSIS به 0.790 افزایش یافت. تلفیق طراحی مولد، تحلیل نحو فضا و TOPSIS می‌تواند چارچوبی نظام‌مند، عینی و مبتنی بر شواهد برای بهینه‌سازی پیکربندی فضایی مراکز تجاری بزرگ‌مقیاس فراهم کند. نتایج نشان داد بازآرایی شبکه حرکتی، تقویت پیوندهای عمودی و افقی و افزایش شفافیت بصری می‌تواند هم‌زمان نقاط کور را کاهش داده، دسترسی و توزیع حرکت را بهبود بخشد و عملکرد تجاری طبقات فوقانی را ارتقا دهد.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/287/205