تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3060-7957 در دست انتشار 1406 02 01 From Conflicting Stakeholder Priorities to Robust Choice: Developing a Scenario-Based Multi-Criteria Decision-Making Framework for Commercial Façade Design in Tehran از تعارض اولویت‌های ذی‌نفعان تا انتخاب پایدار: تدوین چارچوب سناریومحور تصمیم‌گیری چندمعیاره برای طراحی نمای مراکز تجاری تهران 1 25 FA نسیبه شهابی مسکون گروه معماری، واحد بم، دانشگاه آزاد اسلامی، بم، ایران منصور نیک پور گروه معماری،واحد بم،دانشگاه آزاد اسلامی،بم،ایران محسن قاسمی گروه معماری، واحد بم، دانشگاه آزاد اسلامی، بم، ایران Journal Article 1405 03 09 <p>This study aimed to develop a scenario-based multi-criteria decision-making framework for commercial façade design and to assess the robustness of the final choice against changes in stakeholder value structures and evaluation algorithms. This applied study adopted a quantitative decision-support design. Perceptual data were obtained from 309 respondents, including 187 external observers and 122 users, while expert judgments were derived from a 16-member panel representing architecture, building operation, and urban management. Five stakeholder groups—observers, users, architects, operators, and urban designers—and ten perceptual and performance criteria were considered. Criterion weights were calculated using the Best–Worst Method (BWM), after which three people-centric, operations-centric, and design-centric scenarios were formulated. Following the application of non-compensatory adequacy constraints, eligible alternatives were ranked using TOPSIS and VIKOR. Decision robustness was subsequently examined through 200 sensitivity-analysis iterations. Stakeholder disagreement was greatest for invitingness, with a weight range of 0.10, followed by legibility with a range of 0.08, whereas safety and sustainability showed substantially greater consensus, each with a range of 0.04. Changes in scenario logic altered both criterion-weight structures and the feasible set of design alternatives. The ranking and sensitivity analyses demonstrated that Alternative 4 was the most robust choice under the people-centric and design-centric scenarios, achieving first-rank win shares of 0.970 and 0.945, respectively. The consistency between TOPSIS and VIKOR outputs, together with the persistence of its leading position under repeated weight perturbations, supported the robustness of the decision. The proposed framework demonstrates that commercial façade evaluation should move beyond abstract form selection toward a transparent decision rationale that preserves stakeholder heterogeneity, incorporates minimum performance requirements, and evaluates the stability of alternatives under changing assumptions. Such an approach can support more defensible and resilient architectural decisions.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تدوین چارچوبی سناریومحور برای تصمیم‌گیری چندمعیاره در طراحی نمای مراکز تجاری و ارزیابی پایداری انتخاب نهایی در برابر تغییر ساختار ارزش‌های ذی‌نفعان و الگوریتم‌های ارزیابی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر منطق تحلیل، کمی–تصمیم‌یار بود. داده‌های ادراکی از ۳۰۹ پاسخ‌دهنده شامل ۱۸۷ مخاطب و ۱۲۲ کاربر و داده‌های تخصصی از پنل ۱۶ نفره خبرگان معماری، بهره‌برداری و مدیریت شهری به دست آمد. پنج گروه ذی‌نفع شامل مخاطب، کاربر، معمار، بهره‌بردار و طراح شهری و ۱۰ معیار ادراکی و عملکردی بررسی شدند. وزن معیارها با روش بهترین–بدترین (BWM) تعیین و سه سناریوی انسان‌محور، بهره‌برداری‌محور و طراحی‌محور تدوین شد. پس از اعمال قیود غیرجبرانی، گزینه‌های واجد کفایت با روش‌های TOPSIS و VIKOR رتبه‌بندی شدند و پایداری انتخاب طی ۲۰۰ تکرار تحلیل حساسیت ارزیابی شد. نتایج نشان داد بیشترین ناهمگرایی میان ذی‌نفعان به معیارهای دعوت‌کنندگی با دامنه اختلاف ۰٫۱۰ و خوانایی با دامنه ۰٫۰۸ تعلق داشت، در حالی که ایمنی و پایداری با دامنه ۰٫۰۴ از بیشترین توافق نسبی برخوردار بودند. تغییر منطق سناریو، ساختار وزن‌دهی و دامنه گزینه‌های قابل قبول را به‌طور محسوسی دگرگون کرد. تحلیل‌های رتبه‌بندی و حساسیت نشان داد آلترناتیو ۴ در سناریوهای انسان‌محور و طراحی‌محور پایدارترین انتخاب بود و به‌ترتیب سهم کسب رتبه نخست ۰٫۹۷۰ و ۰٫۹۴۵ را ثبت کرد. همگرایی نتایج TOPSIS و VIKOR و ثبات جایگاه این آلترناتیو در برابر تغییر اوزان، استواری تصمیم را تأیید کرد. چارچوب سناریومحور پیشنهادی نشان داد که تصمیم‌گیری درباره نمای تجاری باید از انتخاب صرف فرم به سمت عقلانیت تصمیم، حفظ تفاوت اولویت‌های ذی‌نفعان، اعمال حدود کفایت عملکردی و سنجش تاب‌آوری گزینه‌ها در برابر تغییر مفروضات حرکت کند. این رویکرد می‌تواند مبنایی شفاف‌تر و دفاع‌پذیرتر برای انتخاب گزینه‌های طراحی فراهم سازد.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/292/212