تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3 بهار 1404 1404 03 12 The Role of Mise-en-Scène and Lighting in Creating a Mysterious and Enigmatic Atmosphere in David Fincher's Crime Cinema (Films: Se7en, Fight Club, and Zodiac) نقش میزانسن و نورپردازی در ایجاد فضای معمایی و رمزآلود در سینمای جنایی دیوید فینچر (فیلم‌های هفت، کلاب مشت زنی و زودیاک) 1 24 10.61838/jmaaue.52 FA مهدی دوستی گروه معماری، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران محمد بهزادپور گروه معماری، واحد هشتگرد، دانشگاه آزاد اسلامی، هشتگرد، ایران سعید عظمتی گروه معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران حسین عالی دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه ایوانکی, سمنان، ایران Journal Article 1403 12 12 <p>The central issue of this study is to examine the role of architecture, lighting, and mise-en-scène in creating suspense and psychological instability among audiences of David Fincher’s crime cinema, with a specialized focus on three films: Se7en (1995), Fight Club (1999), and Zodiac (2007). The statistical population consisted of 278 expert audiences in the fields of cinema, architecture, and psychology, selected through standardized environmental anxiety assessment questionnaires, as well as 12 semi-structured interviews. The sampling was purposeful, drawn from among graduates and professionals related to the subject areas. The research employed a mixed-methods approach (qualitative–quantitative) and utilized tools such as structuralist semiotic analysis, Gestalt psychology, Freud’s theory of the uncanny space, and Henri Lefebvre’s theory of the production of space. Questionnaire data were analyzed using descriptive and qualitative statistical tests, while the interviews were examined through thematic content analysis. The findings indicate that the use of low-contrast lighting, tight framing, narrow and repetitive architectural spaces, cold color palettes, and industrial set design significantly increased viewers' feelings of anxiety, suspense, and cognitive engagement (p &lt; 0.01). These findings confirm that architecture and mise-en-scène in Fincher’s works do not merely function as a background, but actively contribute to narrative development and the viewer's psychological experience. Moreover, field data reveal that audiences associated these cinematic spaces—even outside the filmic context—with feelings of insecurity, threat, and criminality. This feedback suggests that cinematic representations of enigmatic spaces can have implications for urban planning and architecture, serving as a cautionary tool to avoid reproducing unsafe environments in contemporary cities. These results are applicable in set design, film criticism, environmental psychology, and the design of safe urban and architectural environments.</p> <p>مسئله‌ی اصلی این پژوهش، بررسی نقش معماری، نورپردازی و میزانسن در ایجاد تعلیق و بی‌ثباتی روانی در مخاطبان سینمای جنایی دیوید فینچر و مطالعه تخصصی روی سه فیلمSeven(1995)، Fight Club (1999) و Zodiac (2007)  است. جامعه آماری شامل ۲۷۸ نفر از مخاطبان تخصصی در حوزه‌های سینما، معماری و روان‌شناسی بوده که از طریق پرسش‌نامه‌های استاندارد سنجش اضطراب محیطی، و همچنین ۱۲ مصاحبه‌ی نیمه‌ساختاریافته انتخاب شده‌اند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و از میان دانش‌آموختگان و متخصصان مرتبط انجام شده است. پژوهش با روش ترکیبی (کیفی–کمی) انجام شده و از ابزارهایی چون تحلیل نشانه‌شناختی ساختارگرا، روان‌شناسی گشتالت، نظریه‌ی فضای ناخوشایند فروید، و نظریه‌ی تولید فضا از هانری لوفور بهره برده است. تحلیل داده‌های پرسش‌نامه‌ای با استفاده از آزمون‌های آماری توصیفی و کیفی انجام شده و مصاحبه‌ها نیز با روش تحلیل محتوای مضمون‌محور بررسی شده‌اند. نتایج نشان می‌دهند که استفاده از نورپردازی کم‌کنتراست، قاب‌بندی بسته، فضاهای معماری تنگ و تکرارشونده، رنگ‌های سرد و طراحی صحنه‌ی صنعتی، به‌طور معناداری باعث افزایش احساس اضطراب، تعلیق و درگیری ذهنی در مخاطبان شده‌اند (0.01 &gt; p). این یافته‌ها تأیید می‌کنند که معماری و میزانسن در آثار فینچر صرفاً نقش پس‌زمینه ندارند، بلکه در روایت و تجربه‌ی روانی مخاطب، نقش فعالی ایفا می‌کنند. همچنین، یافته‌های حاصل از داده‌های میدانی نشان می‌دهد که مخاطبان این فضاها را حتی در خارج از زمینه‌ی سینمایی، با احساس ناامنی، تهدید و جرم‌خیزی مرتبط دانسته‌اند. این بازخوردها نشان می‌دهند که بازنمایی سینمایی فضاهای معمایی می‌تواند در طراحی شهری و معماری نیز مورد توجه قرار گیرد و به‌عنوان ابزاری هشداردهنده برای پرهیز از بازتولید محیط‌های ناامن در شهرهای معاصر عمل کند. این نتایج قابلیت به‌کارگیری در طراحی صحنه، نقد فیلم، روان‌شناسی محیطی و همچنین طراحی شهری و معماری ایمن را دارند.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/52/53