تجلی هنر در معماری و شهرسازی 2 پیاپی ۵ 1403 07 14 The Role of Landscape Design in Improving Urban Behavior After a Crisis: Landscape Reconstruction in Affected Areas — Case Study: Sarpol-e Zahab نقش طراحی منظر در بهبود رفتارهای شهری پس از بحران: بازسازی منظر در مناطق آسیب دیده: نمونه موردی: سرپل ذهاب 1 12 FA محمد متین شریف پور کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه غیاث الدین جمشید کاشانی، قزوین، ایران محمد بهزادپور گروه معماري، واحد هشتگرد، دانشگاه آزاد اسلامی، هشتگرد، ایران Journal Article 1403 03 10 <p>This study aims to examine the role of urban landscape design in improving psychological and social behaviors of citizens in post-disaster areas, focusing on Sarpol-e Zahab. A descriptive-analytical and mixed-method approach was used. Theoretical foundations were first collected through documentary research, followed by field data collected via a researcher-made questionnaire administered to 381 residents of Sarpol-e Zahab. Sampling was performed using Cochran's formula with simple random selection. The questionnaire comprised demographic questions, post-disaster landscape evaluation, and assessments of psychological and social outcomes. Validity was confirmed by experts and reliability via Cronbach’s alpha. Data were analyzed using SPSS and one-sample t-tests. In addition, 15 semi-structured interviews were conducted for qualitative insights. The one-sample t-test showed a significant effect of urban landscape design on psychological well-being (t=8.92, p&lt;0.01) and social behavior (t=7.35, p&lt;0.05). Moreover, 91% of respondents agreed that redesigned public spaces restored a sense of safety and psychological calm. The qualitative findings revealed that reconstructed landscapes were seen as symbols of vitality and a return to everyday life. Post-disaster urban landscape design extends beyond physical reconstruction and contributes to mental recovery, social cohesion, and urban identity. Incorporating participatory approaches and psychological considerations in design enhances urban resilience in crisis contexts.</p> <p>هدف این پژوهش بررسی نقش طراحی منظر شهری در بهبود رفتارهای روانی و اجتماعی شهروندان در مناطق آسیب‌دیده از بحران، با تأکید بر شهر سرپل ذهاب است. این مطالعه به شیوه توصیفی–تحلیلی و با رویکرد ترکیبی انجام شد. ابتدا با روش کتابخانه‌ای مبانی نظری استخراج گردید و سپس داده‌های میدانی با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته از میان ۳۸۱ نفر از شهروندان سرپل ذهاب گردآوری شد. نمونه‌گیری به روش تصادفی ساده و بر اساس فرمول کوکران صورت گرفت. ابزار پژوهش شامل سه بخش دموگرافیک، ارزیابی منظر شهری پس از بحران، و سنجش پیامدهای روانی و اجتماعی بود. روایی ابزار به تأیید متخصصان رسید و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ تأیید شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS و آزمون t تحلیل گردید. همچنین، ۱۵ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته برای تحلیل کیفی انجام شد. نتایج تحلیل t تک‌نمونه‌ای نشان داد که طراحی منظر شهری تأثیر معناداری بر بهبود وضعیت روانی (t=8.92, p&lt;0.01) و رفتارهای اجتماعی (t=7.35, p&lt;0.05) شهروندان دارد. همچنین، ۹۱٪ از پاسخ‌دهندگان معتقد بودند بازطراحی فضاهای عمومی موجب بازگشت حس امنیت و آرامش روانی شده است. تحلیل کیفی مصاحبه‌ها نیز نشان داد که منظرهای بازسازی‌شده نماد بازگشت به زندگی عادی و تقویت سرزندگی شهری هستند. طراحی منظر شهری پس از بحران، نقشی فراتر از بازسازی کالبدی داشته و در بهبود سلامت روان، تعاملات اجتماعی، و بازسازی هویت شهری مؤثر است. توجه به رویکردهای مشارکتی و عناصر روان‌شناختی در طراحی منظر می‌تواند تاب‌آوری شهری را در شرایط بحرانی ارتقا بخشد.</p> https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/54/54