کاربست نظریه پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیط در توسعه‌های ویلایی شمال ایران

ساویز طیاح; محمد  زینعلی میانکوه

نویسندگان

ساویز طیاح گروه معماری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. https://orcid.org/0000-0002-0317-0633
محمد زینعلی میانکوه گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0006-2288-3221

کلمات کلیدی:

محوطه عمومی, محوطه خصوصی, امنیت, شهرک ویلایی, پیشگیری از جرم, تالش

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی کاربست اصول پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی (CPTED) و تعیین نقش طراحی محوطه عمومی، محوطه خصوصی و مؤلفه امنیت در پیشگیری از وقوع جرم در طراحی یک شهرک ویلایی 200 واحدی در شهرستان تالش بود. این پژوهش از نظر ماهیت توصیفی–اکتشافی، از نظر رویکرد کمی و از نظر هدف کاربردی بود. جامعه آماری شامل 830 نفر از متخصصان حوزه معماری و امنیت شهرستان تالش شاغل در شهرداری، نیروی انتظامی، بنیاد مسکن و شهرسازی و سازمان نظام مهندسی در سال‌های 2022 تا 2024 بود که از میان آنان 263 نفر به‌عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از یک پرسشنامه محقق‌ساخته 13 سؤالی شامل سه مؤلفه محوطه عمومی، محوطه خصوصی و امنیت گردآوری شد. روایی محتوایی ابزار با نظر استادان و خبرگان تأیید شد و ضریب آلفای کرونباخ کل پرسشنامه 0.727 به دست آمد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون‌های تی تک‌نمونه‌ای و همبستگی پیرسون در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج آزمون تی تک‌نمونه‌ای نشان داد میانگین محوطه عمومی (M=3.39, SD=0.18, t=79.88)، محوطه خصوصی (M=3.30, SD=0.38, t=33.62) و امنیت (M=3.50, SD=0.39, t=41.56) به‌طور معناداری بالاتر از مقدار ملاک 2.5 بود (p<0.001). همچنین، بین طراحی محوطه عمومی و پیشگیری از جرم رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد (r=0.545, p<0.001). رابطه طراحی محوطه خصوصی با پیشگیری از جرم نیز مثبت و معنادار بود (r=0.701, p<0.001). افزون بر این، مؤلفه امنیت با پیشگیری از جرم همبستگی مثبت و معناداری داشت (r=0.693, p<0.001). یافته‌ها نشان دادند که به‌کارگیری اصول پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی می‌تواند مبنای مؤثری برای طراحی شهرک‌های ویلایی ایمن باشد. به‌ویژه، سازمان‌دهی مناسب فضاهای عمومی و خصوصی و توجه نظام‌مند به الزامات امنیتی می‌تواند فرصت‌های وقوع جرم را کاهش داده و امنیت محیطی را ارتقا دهد. بنابراین، ادغام اصول CPTED در برنامه‌ریزی و طراحی توسعه‌های ویلایی، به‌ویژه در مناطق شمالی ایران، می‌تواند به ایجاد محیط‌های مسکونی ایمن‌تر و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان کمک کند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Behyan S, Firouzabadi A. Factors Affecting the Sense of Social Security in Cities: A Case Study of Kerman. Quarterly Journal of Urban Sociological Studies. 2013;3(6).

2. Salehi E. Environmental Characteristics of Safe Urban Spaces. 1st ed. Tehran: Urban Planning and Architecture Research Center; 2008.

3. Ghaffari M, Nemati Mehr M, Abdi S. Evolution of the Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED) Approach in Residential Environments. Housing and Rural Environment. 2013(144).

4. Mohammadnasl G. Crime Prevention Through Environmental Design: From Theory to Application. 1st ed. Tehran: Mizan; 2014.

5. Adibi Saadinejad F, Azimi A. Explaining Security in the Urban Environment Based on Physical and Design Parameters: The Case of Babolsar. Environmental Planning Quarterly. 2011(15).

6. Ghaderi R, Salimi E, Bouzari S. Redefining Crime Prevention through Environmental Design Principles in the Age of Smartification: Requirements and Strategies for Urban Governance. Geography and Urban Research. 2026;3(1):68-84.

7. Pourjafar M, Mahmoudinejad H, Rafieian M, Ansari M. Enhancing Environmental Security and Reducing Urban Crime with Emphasis on the CPTED Approach. International Journal of Industrial Engineering and Production Management. 2008;19(6).

8. Ahmadabadi Z, Salehi Hikouei M, Ahmadabadi A. The Relationship Between Place and Crime. Social Welfare Quarterly. 2008;7(27):253-76.

9. Zainazlan AFB, Jamal KAA, Hamidon NA. Lighting Methods Using Islamic Typographic Ornamentation Design Analysis in Achieving Indoor Environment Quality. 2025:147-86.

10. Crowe T. Crime Prevention Through Environmental Design: Applications of Architectural Design and Space Management Concepts. Oxford: Butterworth-Heinemann; 2000.

11. Zamani Moghadam A, Rezaei AA, Khelqatdoust R. The Relationship Between Urban Design and the Level of Social Security from Citizens' Perspectives Based on the CPTED Model: A Case Study of Karaj. Quarterly Journal of Urban Management Studies. 2011;3(8).

12. Salehi E. The Role of Urban Planning (Environmental Theory) in Preventing Urban Deviant Behaviors. Honar-Ha-Ye-Ziba: Architecture and Urban Planning. 2009(39):127-37.

13. Marsousi N, Safaralizadeh E, Hosseinzadeh R. The Role of Environmental Design in Preventing Urban Crime: A Case Study of the Central District of Isfahan. Quarterly Journal of Urban Ecology Research. 2014;5(2).

14. Heydari G, Kargar B, Manafi SS, Khorasanian M. Crime Prevention Through Environmental Design: A Case Study of Zanjan. New Perspectives in Human Geography. 2011;4(1).

15. Robinson M. The Theoretical Development of CPTED: 25 Years of Responses to C. Ray Jeffery. In: Aufer W, Adler F, editors.: Appalachian State University, Department of Political Science and Criminal Justice; 1996.

16. Weisburd D. Criminal Careers of Places: A Longitudinal Study. U.S. Department of Justice, National Institute of Justice; 2004.

17. Newman O. Creating Defensible Space. U.S. Department of Housing and Urban Development, Office of Policy Development and Research; 1996.

18. Rabbani R. Urban Sociology. Tehran: SAMT; University of Isfahan; 2006.

19. Moazami S. Criminological Prevention. Majd Analytical and Educational Legal Research Quarterly. 2007;1(1).

20. Abdolrahmani R. Community-Oriented Policing and Neighborhood Security. Police Science Quarterly. 2004(4).

21. Shokouei H. Social Ecology of the City. Tehran: Central Office of University Jihad Publications; 2006.

22. Skogan M, Maxfield M. Reactions to Crime Project. Evanston, IL: Center for Urban Affairs, Northwestern University; 1980.

23. Newman O. Defensible Space: Crime Prevention Through Urban Design. New York: Macmillan; 1973.

24. White CR. The Relation of Felonies to Environmental Factors in Indianapolis. Social Forces. 1932;10:498-509.

25. Felson M, Clarke RV. Opportunity and Crime: A Practical Approach to Crime Prevention. Kalantari M, Ghezelbash S, editors. Zanjan: Danesh Publishing; 2008.

26. Irani Behbahani H, Saba. Environmental Prevention of Crime and Social Harms in Urban Parks. Quarterly Journal of Crime Prevention Studies. 2014;10(33):9-36.