بازخوانی معماری معاصر تهران به روایت خانه‌های مسکونی در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ خورشیدی

نویسندگان

  • آیدین ساعی ارسی دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0007-3132-2298
  • سیّده الهام علوی زاده استادیار، گروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران https://orcid.org/0000-0002-7897-8944
  • جواد جوان مجیدی استادیار، گروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0009-4778-6235

کلمات کلیدی:

معماری معاصر ایران, معماری دوره‌ی پهلوی دوم, فرآیند طراحی در معماری معاصر تهران, فرم و فضا در معماری معاصر تهران

چکیده

هدف این پژوهش تبیین تحولات فرم، فضا و فرآیند طراحی در معماری معاصر مسکونی تهران طی دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ خورشیدی است. پژوهش با رویکرد کیفی و مبتنی بر مطالعه موردی انجام شد و از روش تفسیری–تحلیلی برای تحلیل ۹ نمونه شاخص از خانه‌های مسکونی تهران در سه دهه مورد مطالعه استفاده گردید؛ داده‌ها از طریق اسناد، نقشه‌ها، تصاویر و تحلیل‌های معماری گردآوری و مقایسه شدند. نتایج نشان داد که با گذار زمانی از دهه ۱۳۳۰ به ۱۳۵۰، تغییرات معناداری در پارادایم‌های طراحی رخ داده است؛ به‌گونه‌ای که شاخص‌های مدرن اولیه به مدرنیسم عالی و سپس به منطقه‌گرایی مدرن گرایش یافته‌اند. تحلیل‌ها حاکی از تغییر معنادار در مؤلفه‌های فرم و فضا، افزایش تجاری‌شدن ساخت‌وساز، تضعیف پیوندهای هویتی سنتی، و دگرگونی در نوع هنر از نخبه‌گرا به توده‌گراست. همچنین، اثرگذاری عوامل بیرونی و درونی بر شکل‌گیری کالبد مسکونی و استفاده ابزاری از فضا در این دوره به‌طور معنادار افزایش یافته است. معماری مسکونی تهران در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ شاهد گذار تدریجی از نوآوری مدرن به نووارگی و سپس نوسازی یک‌سویه بوده است که این روند با بحران هویت، دگرگونی گفتمان‌های غالب و تغییر در فرآیند اندیشه طراحی همراه شده و بازتاب آن در فرم، فضا و ساخت‌شناسی بناها قابل مشاهده است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Ghobadian V. Stylistics and Theoretical Foundations of Contemporary Iranian Architecture. Tehran: Fekre No Publications; 2021.

2. Bani-Masoud A. Contemporary Architecture of Iran: From 1925 to the Present. Tehran: Kasra Books; 2021.

3. Rajabi P. Iranian Architecture in the Pahlavi Era. Tehran: Iranology Research Center, National University of Iran (Naqsh-e Jahan Press); 1976.

4. Jahanbegloo R. Iran and Modernity: Conversations with Iranian and Foreign Scholars on Iran's Encounter with Modern Achievements. Tehran: Goftar; 2001.

5. Mirsepasi A. Intellectual Discourse and the Politics of Modernization: Reflections on Iranian Modernity. Tehran: Tarhe No; 2005.

6. Rybczynski W. Home: A Short History of an Idea: Penguin Books; 1978.

7. Behnam J. History of Modern Architecture. Tehran: Nirestan Consulting Engineers; 1996.

8. Etesam I. A Comparative Study of Contemporary Architecture and Urban Planning in Iran and Europe. Tehran: Cultural Heritage Organization; 1995.

9. Ansari HR. An Analysis of Contemporary Iranian Architecture. Tehran: Sabzan Publications; 2020.

10. Ching FDK. Architecture: Form, Space, and Order. Tehran: University of Tehran Press; 1999.

11. Asgari N. A Look at Iranian Architecture Through History: From the Beginning to the Qajar Period. Tehran: Marlik Publications; 2015.

12. Bavar S. A Look at the Emergence of New Iranian Architecture. Tehran: Faza Publishing; 2010.

13. Ardalan N. Pahlavi Architecture After World War II (Section 8: Architecture Entry) In Encyclopædia Iranica. Memar Magazine. 2001(15).

14. Ardalan N. The Building of Traditional Concepts in Iranian Architecture and Urbanism: Preliminary Studies. Tehran: Ministry of Housing and Development; 1971.

15. Hosseini A. Contemporary Iranian Architecture. Mashhad: Sokhan Gostar Publications; 2013.

16. Haeri Mazandarani MR. The Role of Space in Iranian Architecture. Tehran: Cultural Research Bureau; 2014.

17. Madanipour A. Design of Urban Space: University of Newcastle; 1996.

18. Rapoport A. The Human Aspects of Urban Form. New York: Pergamon Press; 1977.

19. Lawson B. How Designers Think: The Design Process Demystified. Tehran: Shahid Beheshti University Press; 2013.

20. Von Meiss P. Elements of Architecture: From Form to Place. Tehran: University of Tehran Press; 2004.

21. Rezaei M. Design Analogia: Reviewing Concepts and Paradigms in the Design Process of Contemporary Form and Space. Tehran: Islamic Azad University, Central Tehran Branch; 2014.

22. Safdarian G, Kowsari Haghighi H. Explaining the Position of Form in Contemporary Iranian Architecture. Tehran: Avval va Akhar Publications; 2017.

23. Salehi S. Decorative Elements in Tehran’s Residential Architecture. Cultural-Artistic Journal. 2023;15(2):31-42.

24. Sepehri Moghadam M. Contemporary Architecture. Tehran: Iran University of Science and Technology (IUST) Press; 2005.

25. Heidari S. Research Methods in Architecture. Tehran: Fekre No Books; 2015.

26. Jonker J, Pennink B. The Essence of Research Methodology. Tehran: Loyeh Publishing; 2015.

27. Faizi M, Khak-Zand M. Analysis of Fifteen Works from Fifty Years of Contemporary Iranian Architecture. Tehran: Iran University of Science and Technology (IUST) Press; 2015.

28. Ching FDK. Architecture: Form, Space & Order. Hoboken, N. J.: John Wiley & Sons; 2007.

29. Cheng D. Form, Space and Order of Architecture. China: Tianjin University Publication; 2011.

30. Cherry E. Programming for Design. Tehran: Center for Urban and Architectural Studies and Research; 2009.

31. Memarian GH. A Journey Through the Theoretical Foundations of Architecture. Tehran: Soroush Danesh; 2007.

32. Iraji J, Norouz Borazjani V. Meaning in Contemporary Iranian Architecture After the Islamic Revolution. Tehran: Pars University Press; 2019.

33. Bemanian MR. The Social Architecture of Iranian Houses. Tehran: Avval va Akhar Publications; 2017.

34. Saei Arsi I, Saei Arsi A. Qualitative Research Methodology in Social Sciences. Qazvin: Caspian Danesh Publications; 2017.

35. Sheikh Zein-al-Din H. Form in Architecture. Culture and Art Journal. 1999(First Series).

36. Lang J. Creating Architectural Theory: The Role of the Behavioral Sciences in Environmental Design. Tehran: University of Tehran Press; 2004.

37. Safdarian G, Ashrafi N. Explaining Design Theory: A Look at the Architectural Design Process from A to Z. Tehran: Alborz (Kharazmi) University Jihad Press; 2020.

دانلودها

چاپ شده

1405-01-01

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

ساعی ارسی . آ.، علوی زاده س. ا.، و جوان مجیدی ج. . (1405). بازخوانی معماری معاصر تهران به روایت خانه‌های مسکونی در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ خورشیدی. تجلی هنر در معماری و شهرسازی، 4(1)، 1-19. https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/view/139

مقالات بیشتر خوانده شده از همین نویسنده

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.