تحلیلی بر آثار صنیع الملک و مهرعلی، با تمرکز بر مفهوم فرا واقعیت از منظر آراء لیوتار

چکیده

هنر نقاشی قاجار به لحاظ ماهیت از چند نگرش فکری درآمیخته است. در واقع هنری ست که از هنر غرب اقتباس شده است. نقاش هنرمند در این دوره به عوامل بصری و عینی موضوع توجه داشته است. هدف از نقاشی‌ها، تأکید بر اهمیت و حقانیت پادشاه بوده. به همین خاطر بیشتر از هر هنر دیگری نقاشی قربانی نظام بازنمایی کلیت حاکم شد. در صورتی که بخواهیم هنر تجسمی دوره قاجار را از منظر لیوتار در نظر بگیریم باید بیان کرد که عوامل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هنر دوره قاجار سبب تغییر باورها در این دوره شد. از دیدگاه لیوتار روایت‌های متفاوت صرفاً مسئله را بازنگری می‌کند نه آنکه به حل آن بپردازد. به باور او کارکرد نقاشی از قرن پانزدهم میلادی به بعد سندیت دادن به ساختارهای اجتماعی، سیاسی و مذهبی بوده است. این مقاله با تمرکز بر آثار مهرعلی و صنیع الملک می‌کوشد چگونگی مفهوم فروپاشی فراروایت‌ها را در آثار نقاشان برجسته این دوره از منظر لیوتار واکاوی کند و با هدف بررسی آثار نقاشی این دو نقاش به دنبال این پرسش اصلی تحقیق است چگونه مفهوم فراواقعیت در اندیشه لیوتار در آثار نقاشی صنیع الملک و مهرعلی بازنمایی شده است ؟ پژوهش حاضر به روش تحلیل-توصیفی و با تکیه بر نمونه‌هایی از آثار هنر قاجاری در موزه ها، به بررسی مفهوم فراواقعیت در هنر نقاشی دوره قاجار از منظر آراء لیوتار و فلسفه پست مدرن می‌پردازد. نتیجه این پژوهش نشان داد که نقاشی این دوره در حال بیرون کشیدن ترافعی پنهان در نظام صوری قاجار می‌باشند که گواهی دهنده شرایط دردآوری که در نظام سیاسی قاجار است.